Dieetinformatie

Mythe nº 1: Buikspieroefeningen zorgen dat je buik vermagert
Helaas kun je niet kiezen waar je vermagert. Met een goed gebalanceerde training zul je overal op je lichaam vet verbranden, dus ook op je buik.

Mythe nº 2: Stretchen voor je aan de slag gaat is cruciaal
Sommige studies tonen aan dat je na het stretchen meer kans hebt op verrekkingen of verstuikingen dan anders. Als je bijvoorbeeld van plan bent om te gaan hardlopen, kan een lichte opwarming of stretch geen kwaad, maar bij fitness is het beter om achteraf in plaats van vooraf te stretchen.

Mythe nº 3: Je mag nooit eten vlak voor je begint te sporten
Eten voor je sport is belangrijk, je lichaam heeft namelijk voedingsstoffen nodig om te kunnen sporten. Eet dus een kleine maaltijd of een gezonde snack 3 tot 1 uur voor het sporten.

Mythe nº 4: Als vrouwen gewichtheffen worden ze ´mannelijk´
De vrouwelijke bodybuilders die we op televisie zien hebben veel meer testosteron dan de gemiddelde vrouw. Mocht je toch meer spiermassa krijgen dan je wilt, komt het er gewoon op aan om het gewicht te verminderen en de beweging vaker te herhalen.

Mythe nº 5: Vet is altijd slecht voor je
Er zijn een heleboel goedaardige vetten, die ons lichaam nodig heeft om gezond te zijn en om ons tegen ziekte te beschermen. Deze vetten zitten in bepaalde soorten fruit, noten en vis. Ze zorgen bovendien voor een ‘voller’ gevoel, zodat je minder snel opnieuw honger krijgt.

Mythe nº 6: De beste manier om gewicht te verliezen is calorieën tellen
Met alleen calorieën tellen en minder eten kom je er niet. Het is heel belangrijk om meer te bewegen, zodat je meer calorieën verbrandt. Als je te weinig calorieën inneemt, zal je metabolisme vertragen omdat je lichaam niet voldoende voedingsstoffen binnenkrijgt om te kunnen functioneren.

Mythe nº 7: Je mag zoveel eten als je wil, zolang het maar gezond is
Calorieën zijn calorieën. Ook al is wat je eet gezond, je mag nooit overdrijven met de porties die je inneemt.

Mythe nº 8: Sport doet vet in spieren veranderen
Vetweefsel en spierweefsel hebben niet dezelfde structuur. Het is wel zo dat je één van de twee kan verliezen en vervangen door de ander, maar het blijven twee totaal verschillende dingen.

Mythe nº 9: Late avondsnacks zijn echte dikmakers
Het maakt in principe niet uit wanneer je eet. Het probleem is dat we ’s nachts meestal veel te veel eten, omdat we de rest van de dag niet genoeg calorieën binnenkrijgen. Het beste is om de dag met een goed ontbijt te beginnen en dan elke 3 à 4 uur iets te eten.

Mythe nº 10: Als je niet zweet, train je niet hard genoeg
Zweten dient alleen maar om ons lichaam af te koelen. Je kunt evengoed calorieën verbranden door te gaan wandelen, fietsen of zwemmen.

Obesitas (extreme zwaarlijvigheid) wordt veroorzaakt  door een langdurig onevenwicht tussen de energieopname en het energieverbruik. De energie die we opnemen en niet verbruiken zal zich met andere woorden omzetten in vet met een ernstige gewichtstoename als gevolg. Wat de symptomen zijn en wat er kan aan gedaan worden lichten wij graag even toe.

De oorzaken

Overgewicht kan zowel fysiologische als psychologische oorzaken hebben. Zo kan het thuis een gewoonte zijn om veel te eten of vinden we in eten een uitweg om onze gevoelens te verkroppen. Het kan erfelijk zijn of het kan te wijten zijn aan geneesmiddelen, maar in vele gevallen zijn we zelf de schuldigen. We doen alles om comfortabel te leven:  we eten voor de televisie, tijdens het werk eten we wanneer het ons het best uitkomt en ’s avonds hebben we geen zin meer om te gaan sporten. Op zich is daar niets mis mee, zolang het onze gezondheid niet in gevaar brengt. Bovendien verschilt ieders metabolisme en zullen sommige personen daardoor minder snel gewicht bijkomen dan anderen.

BMI: Body Mass Index

Om na te gaan of je zelf met overgewicht of obesitas te kampen hebt, kan je je best baseren op je BMI. Deze index maakt een schatting van het gezondheidsrisico van het  lichaamsgewicht. Je kan dit berekenen door je lichaamsgewicht (in kilo) te delen door het kwadraat van de lichaamslengte (in meters). Vanaf 25 spreekt men van overgewicht en is er een  risico op ernstige ziektes. Vanaf 30 is er sprake van obesitas en wordt het risico zodanig nog groter. Overgewicht kan ook gemeten worden via de buikomtrek. Wanneer deze bij vrouwen boven 88cm ligt en bij mannen boven 102cm dan is het ziekterisico eveneens groot.

Risico’s

De meest bekende risico’s zijn deze op hart- en vaatziektes en diabetes. Maar ook een hoge bloeddruk, gewrichtsklachten, problemen met de galblaas, artrose, slaap apnea (stoppen van de adem tijdens de slaap) en sommige vormen van kanker zoals borst-, baarmoeder-, darm- en prostaatkanker worden meer geconstateerd bij personen met overgewicht. Een gezond gewicht garandeert natuurlijk niet dat je hier immuun voor bent, maar het verkleint het risico aanzienlijk. Naargelang je ouder wordt, wordt een gezond gewicht nog belangrijker. Wie immers een hogere leeftijd heeft en daarenboven zwaarlijvig is zal gemiddeld zes jaar minder leven dan een slankere leeftijdsgenoot.

Een ziekte voor het leven?

Wat de oorzaak ook mag zijn, obesitas kan genezen worden. Oplossingen op korte termijn bestaan evenwel niet, en een terugval is ook na de behandeling nog mogelijk. Toch is het belangrijk om obesitas tegen te gaan. Het kleinste gewichtsverlies kan helpen om je gezondheid te verbeteren. Dokters en diëtisten zullen je hiervoor in raad en daad bijstaan.

Weinig beweging en een ongezonde levensstijl liggen vaak aan de basis van een gewichtstoename. Nochtans hoeft je schommelende gewicht niet altijd aan ongezonde, vette voeding gelinkt te worden. Soms zijn er ook andere oorzaken die de extra kilo’s kunnen verklaren.

Slaapprobleem

Je lichaam heeft rust nodig. Daarom dat het belangrijk is dat je een goede nachtrust geniet. Want als je moe en niet uitgeslapen bent, krijgt je lichaam met een soort stress te maken waardoor het extra vetten opslaat. Wat ook vaak voorkomt: als je moe bent, grijp je al sneller naar een snack of een ongezond tussendoortje omdat je zo hoopt je dip tegen te gaan. In werkelijkheid helpt het niet omdat je nog meer calorieën aan je dagtotaal toevoegt. Probeer daarom minstens 8 uur per nacht te slapen. Voel je je nu moe en uitgeput? Voeg dan eens een kwartiertje extra nachtrust toe. Herhaal dat principe door iedere dag een kwartiertje langer te slapen totdat je jouw ideale slaaptijd gevonden hebt. Je zult merken dat je na een goede nachtrust minder snel naar zoetigheid zult grijpen.

Stress

Wat doe je als je stress hebt? Juist: eten. Maar natuurlijk is dat niet de beste oplossing, zeker niet op lange termijn. Het geeft je even een goed gevoel maar het is beter de echte stressfactoren aan te pakken. Want stress zorgt ervoor dat je lichaam in overlevingsmodus schakelt. Dat wil zeggen dat het brandstof opslaat en het metabolisme vertraagt. Die veranderingen veroorzaken op termijn zwaarlijvigheid. Als je daarbij ook nog extra dingen eet om met de stress om te gaan, wordt het plaatje wel duidelijk.

Medicatie

Misschien had je zelf ook al ondervonden dat bepaalde medicamenten je gewicht doen toenemen. Dat kan onder andere doordat de medicatie het hongergevoel verhoogt, door veranderende insuline-inname of door de manier waarop de medicatie vetten opslaat. Vaak gaat het om steroïden, antidepressiva, anticonceptie, medicatie voor de bloeddruk of diabetesmedicatie. Soms is het nodig dat je lichaam wat gewicht wint zodat de medicatie goed kan werken, dus moet je niet panikeren. Overschakelen of zelfs volledig stoppen met de medicatie wordt sterk afgeraden. Een verandering van medicijnen helpt in veel gevallen amper en stoppen met bepaalde medicijnen kan zelfs levensgevaarlijk zijn. Denk je dat je gezond leeft maar dat je aankomt door je medicatie? Bespreek het dan met je huisarts. Neem je echter geen medicatie, eet je gezond, beweeg je veel maar kom je toch aan? Leg het dan voor aan je arts. Hij kan met enkele simpele tests achterhalen of je misschien een ziekte hebt (zoals het Syndroom van Cushing) waardoor je aankomt.

Hormonenspiegel

Vrouwen die in de overgang naar de menopauze zitten, komen vaak ook enkele kilo’s aan. Je bent als vrouw minder actief dan vroeger en je metabolisme vertraagt wat in combinatie met hormonale veranderingen depressies, slechte nachtrust en honger met zich meebrengt. Je kunt die gewichtstoename gedeeltelijk voorkomen door gezond te eten en voldoende te bewegen.

Sommige mensen die met extreem overgewicht kampen en waarbij geen enkel dieet effect lijkt te hebben kunnen een beroep op plastische chirurgie doen. Maar niet iedereen komt voor deze nogal zware operatie in aanmerking. Bovendien is zo’n ingreep niet volledig risicovrij.

Wat zijn de voorwaarden?

Als je kampt met overgewicht betekent dat niet vanzelfsprekend dat je voor een chirurgische ingreep in aanmerking komt. Vaak stelt de chirurg een aantal voorwaarden waaraan je moet voldoen. Zo moet je BMI (Body Mass Index, bereken je door je gewicht in kilo’s te delen door je lengte in meter in het kwadraat) bijvoorbeeld hoger dan 40 zijn of hoger dan 35 waarbij je met gezondheidsproblemen kampt. In dat laatste geval moet je wel kunnen aantonen dat die gezondheidsproblemen opgelost kunnen worden als je drastisch gewicht verliest. Verder moet je ook bewijzen dat je al geprobeerd hebt om gewicht te verliezen maar dat niets bleek te helpen. Daarnaast vraagt men ook dat je bereid bent je levensstijl volledig om te gooien. Want een chirurgische ingreep is niet meteen de oplossing maar het is wel een eerste hulpmiddel om gezonder en slanker te leven. Uiteindelijk moet jij er na de operatie volledig zelf voor gaan. Tot slot ben je ook op de hoogte van de risico’s en de gevolgen verbonden aan de operatie.

Wat zijn de voordelen?

Naast het feit dat je talrijke kilo’s zult verliezen, zal ook je gezondheid er flink op vooruitgaan. Mensen die overtollige kilo’s operatief laten verwijderen hebben daarna minder last van obesitas gerelateerde gezondheidsproblemen zoals diabetes, hoge bloeddruk, slaapapneu en artrose. Bovendien toonden studies aan dat mensen die een dergelijke operatie ondergaan langer leven dan zij die het niet doen.

Wat zijn de nadelen?

Uiteraard is het niet allemaal rozengeur en maneschijn en zijn er ook enkele -risicovolle- nadelen aan zo’n zware chirurgische ingreep verbonden. Zo’n 10% kampt na de operatie met braakneigingen, misselijkheid, diarree, infecties aan de wonden en hernia’s in de onderbuik. Verder komt het ook, maar in veel mindere mate, voor dat pas geopereerde mensen met bloedklonters in de longen, bloedende zweren, een lek of een hartaanval te maken krijgen. Ook na een goede chirurgische ingreep komen sommige vervelende problemen voor, zoals galstenen, vitaminetekort en overtollige huid. Bij zeer ernstige complicaties gebeurt het dat de patiënt binnen 30 dagen na de operatie sterft. Maar dit komt slechts in 1 op 400 gevallen voor. De kans stijgt wel bij mensen ouder dan 60.

Na de operatie

Zoals gezegd is zo’n ingreep geen oplossing maar wel een duwtje in de rug voor een betere levenswijze. Om maximumresultaat te halen is het belangrijk dat de patiënt gezond eet, voldoende vitamines opneemt en beweegt. Na zo’n ingreep moeten mensen leren kleinere porties te eten, wat in het begin een hele aanpassing zal zijn. Wees je ervan bewust dat zulke drastische veranderingen tijd nodig hebben en dat je die moeilijk allemaal op je eentje kunt doorvoeren. Vraag daarom raad en bijstand.

We eten vaak te vet, te cholesterolrijk en te veel. Bovendien hebben –of maken- we te weinig tijd om te bewegen. Die combinatie zorgt ervoor dat meer en meer mensen met obesitas of extreem overgewicht kampen. Overgewicht is niet gemakkelijk en al zeker niet gezond.

Gezondheidsproblemen

Als je aan obesitas lijdt is de kans groot dat je vroeg of laat met hypertensie, hoge bloeddruk, diabetes type 2, galstenen of een hartziekte te maken krijgt. Daarnaast stelden artsen ook volgende gezondheidsproblemen vast:

• Hoge bloedcholesterol
• Glucose-intolerant
• Degeneratieve artrose
• Sommige kankers (onder andere borst- en prostaatkanker)
• Zwangerschapscomplicaties
• Problemen met het vrouwelijk voortplantingsorgaan (onvruchtbaarheid, menstruele onregelmatigheden en onregelmatige cyclus)
• Oncontroleerbare blaas
• Depressie, eetstoornis, laag zelfbeeld

Gevolgen voor mannen

Sommige gezondheidsproblemen komen vaker voor bij mannen dan bij vrouwen, en omgekeerd. Zo krijgen obese mannen sneller te maken met dikke darm-, rectum- en prostaatkanker. Ook slaapapneu wordt veelvuldig bij mannen vastgesteld. De ziekte is misschien minder bekend maar daarom niet minder levensbedreigend. Dokters leggen zelfs de link tussen deze ziekte en een hartaanval of een beroerte.

Gevolgen voor vrouwen

Maar ook vrouwen ontsnappen niet aan de gevolgen van obesitas. Het is zelfs zo dat bij vrouwen die met extreem overgewicht kampen het vet zich rond de organen vastzet. Omdat het zich daar sneller vastzet, hebben vrouwen een verhoogd risico op erge en chronische ziektes, zoals leverziekte, diabetes en hartziektes.

Op naar een gezond leven!

Je hoeft je natuurlijk niet uit te hongeren, maar voldoende bewegen en gezond, gebalanceerd eten raden artsen wel aan. Je hoeft ook helemaal niet aan het vooropgestelde slankheidideaal te voldoen maar weet wel dat je aan een heleboel medisch leed kunt ontkomen als je een beetje op je voeding let.

Wat is BMI?

De Body Mass Index (BMI) is een weergave van de verhouding tussen jouw  gewicht en jouw lengte. Omdat ze rekening houdt met de lichaamslengte, is het een betere weergave van het totale percentage lichaamsvet, dan het lichaamsgewicht alleen.  Er zijn ook nadelen verbonden aan het gebruik van de BMI. Het is een zeer goed hulpmiddel om de situatie van bevolkingsgroepen in te schatten. Ze is minder nauwkeurig wanneer ze toegepast wordt op individuen.  Zo houdt de schaal geen rekening met ras, leeftijd, geslacht of spiermassa. Er wordt enkel onderscheid gemaakt tussen volwassen (+20 jaar) en kinderen en tieners (-20 jaar).

De BMI wordt als volgt berekend:
BMI (kg/m²)= lichaamsgewicht in kg / lichaamslengte in het kwadraat
vb. gewicht: 80 kg, lengte 1,84m; BMI 80kg/(1,84×1,84)=23,6 kg/m²

Hoe interpreteren

Voor volwassenen (+20 jaar)

• BMI onder 18,5: ondergewicht
• BMI 18,5 tot 24,9: goed
• BMI 25,0 – 29,9: niet echt gevaarlijk, maar verdikken wordt toch afgeraden
• BMI 30 – 39,9: een verlies van 10 kg is wenselijk om o.a. diabetes, hartaandoeningen en rugklachten tegen te gaan
• BMI 40 en hoger: vermageren wordt aangeraden, de gezondheid is in gevaar

Voor jongeren (-20 jaar)

De BMI wordt voor jongeren op dezelfde manier berekend. Omdat het lichaam van kinderen niet dezelfde verhoudingen heeft dan dat van een volwassene, is de referentieschaal van de BMI (18,5 tot 24,9) niet bruikbaar. De BMI van de jongere wordt vergeleken met de BMI van andere kinderen van dezelfde leeftijd. Aan de hand van de plaats op de schaal, wordt de jongere een percentage toegekend. Wanneer een jongere 40% haalt op de schaal, wilt dat zeggen dat 40 jongeren een lagere BMI hebben en 60 jongeren een hogere. Volgende referenties worden gehanteerd:

• Onder 5%: ondergewicht
• Van 5% tot 85%: gezond
• Van 85% tot 95%: kans op overgewicht
• 95% en hoger: overgewicht

Uitkijken voor later

Kinderen lijden de dag van vandaag meer en meer aan overgewicht. Dit kan lijden tot suikerziekte, hartklachten en zelfs kankers. Daarom wordt er aangeraden om elk jaar bij de kinderarts de BMI van de jongeren te laten meten. Wanneer de jongere op de BMI-schaal hoger dan 85% scoort, is het aan te raden om uit te kijken naar oplossingen om iets aan het overgewicht te doen. Wanneer de BMI hoger dan 95% procent scoort, moet je onmiddellijk overgaan tot actie om het lichaamsgewicht te verminderen.